bhagavati-umayah-pradurbhava-varnanam

भगवती उमायाः प्रादुर्भाववर्णनम्

भगवती उमायाः प्रादुर्भाववर्णनम्

॥ उमोवाच ॥

Umā said

उमाले भनिन्

न ब्रह्मा न मुरारातिर्न पुरारातिरीश्वरः।
मदग्रे गर्वितुं किंचित्का कथान्यसुपर्वणाम्॥ २७

Neither Brahmā, nor Viṣṇu (the enemy of Mura), nor Śiva (the enemy of Tripura) is the Lord who can boast anything before Me; what to speak of other demigods?

न ब्रह्मा, न मुरारि (विष्णु), न पुरारि (शिव) मेरो अगाडि केही घमण्ड गर्न सक्ने ईश्वर होइनन्; अरू देवताहरूको त कुरै के गर्नु?

परं ब्रह्म परं ज्योतिः प्रणवद्वन्द्वरूपिणी।
अहमेवास्मि सकलं मदन्यो नास्ति कश्चन॥ २८

I am the Supreme Brahman, the Supreme Light, the form of the sacred syllable Oṁ and its twofold manifestation. I alone am everything; other than Me, nothing exists.

म नै परम ब्रह्म हुँ, परम ज्योति हुँ, प्रणव (ॐ) र त्यसको द्वन्द्वरूपिणी हुँ। म नै सबै केही हुँ; म बाहेक अरू केही छैन।

निराकारापि साकारा सर्वतत्त्वस्वरूपिणी।
अप्रतर्क्यगुणा नित्या कार्यकारणरूपिणी॥ २९

Though formless, I possess form too; I am the essence of all principles (tattvas). I am beyond logic, eternal, and of the nature of both cause and effect.

निराकार भए पनि म साकार छु, सबै तत्त्वहरूको स्वरूप हुँ। म तर्कभन्दा पर, नित्य हुँ, र कार्य र कारण दुवैको रूप हुँ।

कदाचिद्दयिताकारा कदाचित्पुरुषाकृतिः।
कदाचिदुभयाकारा सर्वाकाराहमीश्वरी॥ ३०

Sometimes I appear as the beloved consort (female form), sometimes as the male form, sometimes as both forms together. I am the Supreme Goddess of all forms.

कहिले म प्रियाको रूपमा हुन्छु, कहिले पुरुषको आकृतिमा, कहिले दुवैको रूपमा। म सबै आकारवाली ईश्वरी हुँ।

विरञ्चिः सृष्टिकर्ताहं जगत्पाताहमच्युतः।
रुद्र: संहारकर्ताहं सर्वविश्वविमोहिनी॥ ३१

I am Brahmā (Virañci) the creator, I am Acyuta (Viṣṇu) the protector of the universe, I am Rudra (Śiva) the destroyer, and I am the deluder of the entire world.

म नै ब्रह्मा (विरञ्चि) सृष्टि गर्ने, म नै अच्युत (विष्णु) जगत्को पालनकर्ता, म नै रुद्र (शिव) संहारकर्ता, र म नै सम्पूर्ण विश्वलाई मोहित पार्ने हुँ।

कालिकाकमलावाणीमुखाः सर्वा हि शक्तयः।
मदंशादेव संजातास्तथेमा: सकला: कलाः॥ ३२

All the powers, such as Kālī, Kamalā (Lakṣmī), Vāṇī (Sarasvatī), and others, are born only from a part of Me. Similarly, all these (other) arts and energies are My fragments.

काली, कमला (लक्ष्मी), वाणी (सरस्वती) लगायत सबै शक्तिहरू मेरो अंशले मात्र जन्मिएका हुन्। यस्तै यी सबै कलाहरू पनि मेरै अंश हुन्।

मत्प्रभावाज्जिता: सर्वे युष्माभिर्दितिनन्दनाः।
तामविज्ञाय मां यूयं वृथा सर्वेशमानिनः॥ ३३

By My influence only, all the sons of Diti (demons) have been conquered by you. But not knowing Me, you falsely consider yourselves as the lords of everything.

मेरै प्रभावले दितिका सबै सन्तानहरू (दैत्यहरू) तिमीहरूद्वारा जितिएका छन्। तर मलाई नचिनेर तिमीहरू व्यर्थमा नै सबैका ईश्वर ठान्दछौ।

यथा दारुमयीं योषां नर्तयत्यैन्द्रजालिकः।
तथैव सर्वभूतानि नर्तयाम्यहमीश्वरी॥ ३४

Just as a magician makes a wooden doll dance, in the same way, I, the Supreme Goddess, make all beings dance.

जसरी एउटा जादूगरले काठको पुतली नचाउँछ, त्यसरी नै म, ईश्वरी, सबै प्राणीहरूलाई नचाउँछु।

मद्भयाद्वाति पवनः सर्वं दहति हव्यभुक्।
लोकपाला: प्रकुर्वन्ति स्वस्वकर्माण्यनारतम्॥ ३५

Out of fear of Me, the wind blows; out of fear of Me, the fire burns everything. The protectors of the worlds (Lokapālas) constantly perform their respective duties.

मेरो डरले बतास चल्छ, मेरो डरले अग्निले सबै जलाउँछ। लोकपालहरूले आ-आफ्नो कर्म निरन्तर गर्दै छन्।

कदाचिद्देववर्गाणां कदाचिद्दितिजन्मनाम्।
करोमि विजयं सम्यक् स्वतन्त्रा निजलीलया॥ ३६

Sometimes I cause victory for the hosts of gods, and sometimes for the demons (born of Diti), perfectly by My independent will, just for My own sport (līlā).

कहिले देवताहरूको, त कहिले दैत्यहरूको (दितिको सन्तान) म विजय गराउँछु, पूर्ण रूपमा आफ्नो स्वतन्त्र इच्छाले, मेरो निज लीलाको लागि।

अविनाशि परं धाम मायातीतं परात्परम्।
श्रुतयो वर्णयन्ते यत्तद्रूपं तु ममैव हि॥ ३७

That indestructible supreme abode, beyond Māyā, higher than the highest, which the Vedas (Śrutis) describe — that form is indeed Mine alone.

त्यो अविनाशी परम धाम, मायाभन्दा पर, परात्पर, जसलाई श्रुतिहरू (वेदहरू) वर्णन गर्छन् — त्यो रूप मेरो मात्र हो।

सगुणं निर्गुणं चेति मद्रूपं द्विविधं मतम्।
मायाशबलितं चैकं द्वितीयं तदनाश्रितम्॥ ३८

My form is considered to be of two types: with attributes (Saguṇa) and without attributes (Nirguṇa). One is tinged by Māyā, and the other is completely beyond it.

मेरो रूप दुई प्रकारको मानिन्छ: सगुण र निर्गुण। एउटा मायाले व्याप्त छ, र दोस्रो त्यसभन्दा पूर्णतः असंलग्न छ।

एवं विज्ञाय मां देवा: स्वं स्वं गर्वं विहाय च।
भजत प्रणयोपेताः प्रकृतिं मां सनातनीम्॥ ३९

Thus knowing Me, O gods, give up all your pride and worship Me, the eternal Prakṛti (Primordial Nature), with deep affection.

यसरी मलाई जानेर, हे देवताहरू, आ-आफ्नो घमण्ड त्यागेर, प्रणययुक्त भई सनातनी प्रकृति — मलाई भजन गर।

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायामुमाप्रादुर्भाववर्णनं नामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥ ४९ ॥

Thus ends the 49th chapter named "Description of the Manifestation of Umā" in the fifth section Umāsaṃhitā of the glorious Śivamahāpurāṇa.

🙏 ॐ नमः शिवायै उमायै 🙏

📖 रामेश्वर ज्योतिर्लिंग महात्म्यम्

📖 रामेश्वर ज्योतिर्लिंग महात्म्यम्

✨ Sanskrit → English → Nepali | प्रत्येक श्लोकको अनुवाद रङ्गीन ✨

सूत उवाच
अतः परं प्रवक्ष्यामि लिंगं रामेश्वराभिधम्।
उत्पन्नं च यथा पूर्वमृषयः शृणुतादरात्॥ १

Suta said: Henceforth I shall describe the Linga named Rameshvara, how it manifested in ancient times — listen with reverence, O sages.

सूतले भने: यसपछि म रामेश्वर नामको लिङ्गको वर्णन गर्नेछु, जुन पहिले कसरी प्रकट भयो — हे ऋषिहरू, आदरपूर्वक सुन्नुहोस् ।

पुरा विष्णुः पृथिव्यां चावततार सतां प्रियः ॥२

In ancient times, Vishnu, the beloved of the virtuous, descended upon the earth.

प्राचीनकालमा सत्पुरुषहरूका प्रिय विष्णु पृथ्वीमा अवतरित भए ।

तत्र सीता हता विप्रा रावणेनोरुमायिना।
प्रापिता स्वगृहं सा हि लंकायां जनकात्मजा॥ ३

There, O Brahmins, Sita was abducted by the greatly deceptive Ravana; the daughter of Janaka was taken to his own home in Lanka.

त्यहाँ हे ब्राह्मणहरू, सीतालाई ठूलो मायावी रावणले हरण गरेर आफ्नो घर लंकामा पुर्यायो, जो जनककी पुत्री थिइन् ।

अन्वेषणपरस्तस्याः किष्किन्धाख्यां पुरीमगात्।
सुग्रीवहितकृद्भूत्वा वालिनं संजघान ह॥ ४

Intent on searching for her, he went to the city named Kishkindha. Becoming a well-wisher of Sugriva, he slew Vali.

उनको खोजीमा तत्पर भई राम किष्किन्धा नगरमा पुगे। सुग्रीवको हितैषी बनेर वालीलाई मारे ।

तत्र स्थित्वा कियत्कालं तदन्वेषणतत्परः।
सुग्रीवाद्यैर्लक्ष्मणेन विचारं कृतवान्स वै॥ ५

Staying there for some time, absorbed in searching for her, he deliberated with Sugriva, Lakshmana and others.

त्यहाँ केही समय बसेर, सीताको खोजीमा लागेर, सुग्रीव, लक्ष्मण आदिसँग उनले विचार गरे ।

कपीन् संप्रेषयामास चतुर्दिक्षु नृपात्मजः।
रामस्तदन्वेषणहेतवे॥ ६

The prince Rama dispatched monkeys in all four directions for the purpose of searching her.

राजपुत्र रामले सीताको खोजीका लागि चारै दिशामा वानरहरू पठाए ।

अथ ज्ञात्वा गतां लंकां सीतां कपिवराननात्।
सीताचूडामणिं प्राप्य मुमुदे सोऽति राघवः॥ ७

Then having learned from the chief monkey that Sita was taken to Lanka, and after receiving Sita’s crest-jewel, Rama rejoiced greatly.

त्यसपछि मुख्य वानरबाट सीता लंकामा रहेको थाहा पाएर र सीताको चूडामणि पाएर राघव अत्यन्त प्रसन्न भए ।

सकपीशस्तदा रामो लक्ष्मणेन युतो द्विजाः।
पुण्यैर्वानरैर्बलवत्तरैः॥ ८
पद्मैरष्टादशाख्यैश्च ययौ तीरं पयोनिधेः।
दक्षिणे सागरे यो वै दृश्यते लवणाकरः॥ ९

With the monkey-king, Lakshmana and the mighty virtuous monkeys, O Brahmins, and with eighteen crore (padma) warriors, Rama marched to the shore of the ocean — to the southern sea which is the abode of salt.

वानरराज र लक्ष्मणसहित, हे ब्राह्मणहरू, पुण्यशाली र अत्यन्त बलशाली वानरहरू र अठार पद्म सेनासहित राम समुद्रको तीरमा गए — दक्षिण सागरको लवणसमुद्र ।

तत्रागत्य स्वयं रामो वेलायां संस्थितो हि सः।
वानरैः सेव्यमानस्तु लक्ष्मणेन शिवप्रियः॥१०

Arriving there, Rama himself stayed on the seashore, served by monkeys and Lakshmana — the one dear to Shiva.

त्यहाँ आएर राम स्वयं समुद्रको किनारमा बसे, वानरहरू र लक्ष्मणद्वारा सेवित — जो शिवप्रिय हुन् ।

हा जानकी कुतो याता कदा चेयं मिलिष्यति।
अगाधः सागरश्चैवातार्या सेना च वानरी॥ ११

"Alas, where has Janaki gone? When will she be met? The ocean is unfathomable and the monkey army has to be crossed."

"हे जानकी, कता गइन्? कहिले भेट हुने हो? यो अगाध समुद्र छ र वानर सेनालाई पार गर्नुपर्छ ।"

राक्षसो गिरिधर्ता च महाबलपराक्रमः।
लंकाख्यो दुर्गमो दुर्ग इंद्रजित्तनयोऽस्य वै॥१२

The demon Ravana is a mountain-holder, of great strength and valor. Lanka is an impregnable fortress, and his son is Indrajit.

राक्षस रावण पर्वत धारण गर्ने, महाबलशाली र पराक्रमी छ। लंका अभेद्य दुर्ग हो र उसको छोरा इन्द्रजित् शक्तिशाली छ ।

इत्येवं स विचार्यैव तटे स्थित्वा सलक्ष्मणः।
आश्वासितो वनौकोभिरंगदादिपुरःसरैः ॥१३

Thus reflecting, he stayed on the shore with Lakshmana. He was consoled by the forest-dwellers led by Angada and others.

यसरी सोची, लक्ष्मणसहित किनारामा बसे। अंगद आदि वनवासीहरूले उनलाई सान्त्वना दिए ।

एतस्मिन्नंतरे तत्र राघवः शैवसत्तमः।
उवाच भ्रातरं प्रीत्या जलार्थी लक्ष्मणाभिधम्॥ १४

Meanwhile, Raghava, the foremost devotee of Shiva, feeling thirsty, lovingly addressed his brother named Lakshmana.

यसैबीच, राघव शिवभक्त श्रेष्ठ, प्यासले व्याकुल भई प्रेमपूर्वक आफ्ना भाइ लक्ष्मणलाई भने ।

श्रीराम उवाच
भ्रातर्लक्ष्मण वीरेशाहं जलार्थी पिपासितः।
तदानय द्रुतं पाथो वानरैः कैश्चिदेव हि॥ १५

Shri Rama said: O heroic brother Lakshmana, I am thirsty and desire water. So bring water quickly with some monkeys.

श्रीरामले भने: हे वीर भाइ लक्ष्मण, म प्यासले तर्सिरहेको छु, तिमी केही वानरहरूसँग छिटो पानी ल्याऊ ।

सूत उवाच
तच्छुत्वा वानरास्तत्र ह्यधावन्त दिशो दश।
नीत्वा जलं च ते प्रोचुः प्रणिपत्य पुरः स्थिताः ॥ १६

Suta said: Hearing that, the monkeys ran in ten directions. Bringing water, they bowed and stood before him, saying:

सूतले भने: यो सुनेर वानरहरू दसैं दिशामा दगुरे। पानी ल्याएर झुके र अगाडि उभिएर भने:

वानरा ऊचु:
जलं च गृह्यतां स्वामिन्नानीतं तत्त्वदाज्ञया।
महोत्तमं च सुस्वादु शीतलं प्राणतर्पणम्॥ १७

The monkeys said: O Lord, please take this water brought by your order. It is excellent, sweet, cool and refreshing for life.

वानरहरूले भने: हे स्वामी, तपाईंको आज्ञाले ल्याइएको यो पानी ग्रहण गर्नुहोस्। यो अत्यन्त उत्तम, सुस्वादु, शीतल र प्राणलाई तृप्त गर्ने छ ।

सूत उवाच
सुप्रसन्नतरो भूत्वा कृपादृष्ट्या विलोक्य तान्।
तच्छुत्वा रामचन्द्रोऽसौ स्वयं जग्राह तज्जलम्॥ १८

Suta said: Becoming extremely pleased, looking at them with compassionate eyes, Rama Chandra himself took that water.

सूतले भने: अत्यन्त प्रसन्न भई, कृपादृष्टिले तिनीहरूलाई हेरी, रामचन्द्रले स्वयं त्यो पानी लिए ।

स शैवस्तज्जलं नीत्वा पातुमारब्धवान्यदा।
तदा च स्मरणं जातमित्थमस्य शिवेच्छया। १९

When that devotee of Shiva (Rama) took the water to drink, then by Shiva's will, a remembrance arose in him thus:

जब त्यो शिवभक्त रामले पानी पिउन थाले, तब शिवको इच्छाले यसो स्मरण भयो:

न कृतं दर्शनं शंभोर्गृह्यते च जलं कथम्।
स्वस्वामिन: परेशस्य सर्वानंदप्रदस्य वै॥ २०

"Without worshipping Lord Shambhu, how can I take water? (the water belongs to) The Supreme Lord who is the bestower of all bliss."

"शम्भुको दर्शन र पूजा नगरी कसरी पानी लिइयोस्? सबै आनन्द दिने परमेश्वर मेरो स्वामीको प्रसाद बिना उचित छैन ।"

इत्युक्त्वा च जलं मुक्तं तदा रघुवरेण च।
पश्चाच्च पार्थिवीं पूजां चकार रघुनंदनः ॥ २१

Saying this, the best of Raghus released the water. Afterwards, the delighted Raghunandana performed earthly worship (to Shiva).

यसो भनी रघुश्रेष्ठले पानी छोडिदिए। पछि रघुनन्दनले पार्थिव पूजा (शिवलिङ्ग पूजा) गरे ।

आवाहनादिकांश्चैव ह्युपचारान्प्रकल्प्य वै।
विधिवत्षोडशं प्रीत्या देवमानर्च शङ्करम्॥ २२

Performing the rites from invocation (avahana) and all sixteen offerings, he lovingly worshipped Lord Shankara according to scripture.

आवाहनादि सोह्र उपचार विधिपूर्वक रची, प्रेमपूर्वक शंकर देवको पूजा गरे ।

प्रणिपातैः स्तवैर्दिव्यैः शिवं संतोष्य यत्नतः।
प्रार्थयामास सद्भक्त्या स रामः शंकरं मुदा ॥ २३

Satisfying Shiva with prostrations and divine hymns, that Rama joyfully prayed to Shankara with pure devotion.

प्रणिपात र दिव्य स्तुतिहरूद्वारा शिवलाई सन्तुष्ट पारी, रामले प्रसन्नतापूर्वक शंकरसँग सद्भक्तिले प्रार्थना गरे ।

श्रीराम उवाच
स्वामिन् शंभो महादेव सर्वदा भक्तवत्सल।
पाहि मां शरणापन्नं त्वद्भक्तं दीनमानसम्॥ २४

Shri Rama said: O Lord Shambhu, Mahadeva, ever affectionate to devotees, protect me who has taken refuge in You, Your devotee with humble mind.

श्रीरामले भने: हे स्वामी शम्भो, महादेव, सधैं भक्तवत्सल, तपाईंको शरणमा आएको आफ्नो भक्तलाई रक्षा गर्नुहोस् ।

एतज्जलमगाधं च वारिधेर्भवतारण।
रावणाख्यो महावीरो राक्षसो बलवत्तरः ॥ २५

This water of the deep ocean has to be crossed. (There is) the great demon named Ravana, very powerful.

यो अगाध समुद्रको पानी पार गर्नुपर्छ। रावण नामको महावीर राक्षस अति बलशाली छ ।

वानराणां बलं ह्येतच्चञ्चलं युद्धसाधनम्।
मम कार्यं कथं सिद्धं भविष्यति प्रियाप्तये॥ २६

This monkey army is fickle as a war-instrument. How will my mission for attaining my beloved be accomplished?

यो वानर सेना युद्धको साधनमा चञ्चल छ। प्रियाको प्राप्तिको मेरो कार्य कसरी सिद्ध हुनेछ?

तस्मिन्देव त्वया कार्यं साहाय्यं मम सुव्रत।
साहाय्यं ते विना नाथ मम कार्यं हि दुर्लभम्॥२७

Therefore, O God, assistance must be given by You (to me). O Lord, without Your help, my task is impossible.

त्यसैले हे देव, तपाईंले मेरो सहायता गर्नुपर्छ। हे नाथ, तपाईंको सहायता बिना मेरो कार्य असम्भव छ ।

त्वदीयो रावणोऽपीह दुर्जयः सर्वथाखिलैः।
त्वद्दत्तवरदृप्तश्च महावीरस्त्रिलोकजित्॥ २८

This Ravana, though blessed by You, is invincible for everyone, proud of boons given by You, great hero, conqueror of three worlds.

यो रावण तपाईंको वरदानले गर्दा सबैका लागि दुर्जेय छ, तीनै लोकको विजेता महावीर र तपाईंको दत्त वरले गर्वित ।

अप्यहं तव दासोऽस्मि त्वदधीनश्च सर्वथा।
विचार्येति त्वया कार्यः पक्षपातः सदाशिव॥ २९

Yet I am Your servant, always under Your command. Considering this, O Sadashiva, You must favor me.

यद्यपि म तपाईंको दास हुँ र सदा तपाईंको अधीन छु। यो विचार गरेर, हे सदाशिव, तपाईंले पक्षपात गर्नुपर्छ ।

सूत उवाच
इत्येवं स च संप्रार्थ्य नमस्कृत्य पुनः पुनः।
तदा जय जयेत्युच्चैरुद्घोषैः शंकरेति च॥ ३०

Suta said: Praying thus and bowing again and again, then with loud chants of 'Jaya Jaya' and 'Shankara' ...

सूतले भने: यसरी प्रार्थना गरेर र बारम्बार नमस्कार गरेर, त्यसपछि 'जय जय' र 'शंकर'को उच्च घोषले...

इति स्तुत्वा शिवं तत्र मंत्रध्यानपरायणः।
पुनः पूजां ततः कृत्वा स्वाम्यग्रे स ननर्त ह॥३१

Having thus praised Shiva and being absorbed in mantra and meditation, he again performed worship and danced before his Lord.

यसरी शिवको स्तुति गरेर, मन्त्र र ध्यानमा परायण भई, पुनः पूजा गरेर र आफ्नो स्वामीको अगाडि नाचे ।

प्रेमविक्लिन्नहृदयो गल्लनादं यदाकरोत्।
तदा च शंकरो देवः सुप्रसन्नो बभूव ह॥ ३२

When his heart melted with love and he shed tears of joy, then Lord Shankara became greatly pleased.

प्रेमले हृदय विगलेर जब रामले स्वर निकाले, तब शंकरदेव अत्यन्त प्रसन्न भए ।

सांग: सपरिवारश्च ज्योतीरूपो महेश्वरः।
यथोक्तरूपममलं कृत्वाविरभवद् द्रुतम्॥ ३३

Maheshvara, with His consort and family, in the form of effulgent Jyotirlinga, assuming the immaculate form as described, appeared swiftly.

महेश्वर आफ्ना अंग (पार्वती) र परिवारसहित ज्योतिर्मय रूपमा, शुद्ध रूप धारण गरी शीघ्र प्रकट भए ।

ततः संतुष्टहृदयो रामभक्त्या महेश्वरः।
शिवमस्तु वरं ब्रूहि रामेति स तदाब्रवीत्॥३४

Then Maheshvara, with a contented heart due to Rama’s devotion, said: “O Rama, ask for a boon. May it be auspicious.”

त्यसपछि रामको भक्तिबाट सन्तुष्ट हृदय भएका महेश्वरले भने: "हे राम, वर माग, कल्याण होस् ।"

तद्रूपं च तदा दृष्ट्वा सर्वे पूतास्ततः स्वयम्।
कृतवान् राघवः पूजां शिवधर्मपरायणः॥ ३५

Beholding that divine form, all became purified. Raghava, devoted to Shiva’s dharma, performed worship.

त्यो रूप देखेर सबै पवित्र भए। राघव शिवधर्म परायण भई शिवको पूजा गरे ।

स्तुतिं च विविधां कृत्वा प्रणिपत्य शिवं मुदा।
जयं च प्रार्थयामास रावणाजौ तदात्मनः॥३६

Offering various hymns and bowing joyfully to Shiva, he prayed for victory in the battle against Ravana.

विभिन्न स्तुति गरेर र प्रसन्नतापूर्वक शिवलाई प्रणाम गरेर, रावणको युद्धमा आफ्नो विजयको प्रार्थना गरे ।

ततः प्रसन्नहृदयो रामभक्त्या महेश्वरः।
जयोऽस्तु ते महाराज प्रीत्या स पुनरब्रवीत्॥३७

Then Maheshvara, pleased by Rama’s devotion, again lovingly said: “Victory be to you, O great king!”

त्यसपछि रामको भक्तिले प्रसन्न महेश्वरले फेरि प्रीतिपूर्वक भने: "हे महाराज, तपाईंलाई जय होस् ।"

शिवदत्तं जयं प्राप्य ह्यनुज्ञां समवाप्य च।
पुनश्च प्रार्थयामास साञ्जलिर्नतमस्तकः॥३८

Having obtained victory granted by Shiva and having received permission, he again prayed with folded hands and bowed head.

शिवले दिएको विजय प्राप्त गरेर र अनुज्ञा पाएर, उनले फेरि हात जोडी टाउको निहुराई प्रार्थना गरे ।

श्रीराम उवाच
त्वया स्थेयमिह स्वामिंल्लोकानां पावनाय च।
परेषामुपकारार्थं यदि तुष्टोऽसि शंकर॥३९

Shri Rama said: O Lord, if You are pleased, please remain here for the purification of the worlds and for the benefit of others.

श्रीरामले भने: हे स्वामि, यदि तपाईं प्रसन्न हुनुहुन्छ भने लोकहरूको पवित्रताका लागि र अरूको उपकारार्थ यहाँ नै स्थिर हुनुहोस् ।

सूत उवाच
इत्युक्तस्तु शिवस्तत्र लिंगरूपोऽभवत्तदा।
रामेश्वरश्च नाम्ना वै प्रसिद्धो जगतीतले॥ ४०

Suta said: Thus addressed, Shiva then became a Linga there. He became famous on earth by the name Rameshvara.

सूतले भने: यसरी भनिएपछि शिव त्यहाँ लिङ्गरूपमा भए। तिनै संसारमा ‘रामेश्वर’ नामले प्रसिद्ध भए ।

रामस्तु तत्प्रभावाद्वै सिन्धुमुत्तीर्य चाञ्जसा।
रावणादीन्निहत्याशु राक्षसान्प्राप तां प्रियाम्॥४१

Rama by the power of that Linga crossed the ocean easily, slew Ravana and other demons, and regained His beloved Sita.

रामले त्यस लिङ्गको प्रभावले सजिलै समुद्र तरे, रावण आदि राक्षसहरू मारे र आफ्नी प्रिय सीतालाई प्राप्त गरे ।

रामेश्वरस्य महिमाद्भुतोऽभूद्धुवि चातुलः।
भुक्तिमुक्तिप्रदश्चैव सर्वदा भक्तकामदः॥४२

The glory of Rameshvara became wonderful and incomparable in heaven, granting enjoyment and liberation, always fulfilling devotees’ wishes.

रामेश्वरको महिमा अद्भुत र असाधारण भयो। यसले भुक्ति र मुक्ति प्रदान गर्दछ र सधैं भक्तहरूको कामना पूरा गर्दछ ।

दिव्यगंगाजलेनैव स्नापयिष्यति यः शिवम्।
रामेश्वरं च सद्भक्त्या स जीवन्मुक्त एव हि॥ ४३

Whoever bathes Lord Rameshvara with holy Ganga water with true devotion, he is indeed liberated while living (jivanmukta).

जसले रामेश्वर शिवलाई दिव्य गंगाजलले सद्भक्तिपूर्वक स्नान गराउँछ, त्यो जीवन्मुक्त नै हुन्छ ।

इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्देवानां दुर्लभानपि।
अंते प्राप्य परं ज्ञानं कैवल्यं प्राप्नुयाद् ध्रुवम्॥४४

Having enjoyed all the pleasures in this world, even those rare for gods, at the end attaining supreme knowledge, one surely attains kaivalya (liberation).

यस लोकमा देवताहरूलाई पनि दुर्लभ सबै भोग भोगेर, अन्तमा परम ज्ञान प्राप्त गरी निश्चय नै कैवल्य मोक्ष प्राप्त गर्दछ ।

इति वश्च समाख्यातं ज्योतिर्लिंगं शिवस्य तु।
रामेश्वराभिधं दिव्यं शृण्वतां पापहारकम्॥ ४५

Thus the Jyotirlinga of Shiva named Rameshvara is described to you, divine and destroying sins of those who listen.

यस प्रकार शिवको रामेश्वर नामको ज्योतिर्लिंग तिमीहरूलाई वर्णन गरियो, जो दिव्य छ र सुन्नेहरूको पाप नाश गर्दछ ।

📖 श्रीशिवमहापुराणे कोटिरुद्रसंहितायां रामेश्वरमाहात्म्यवर्णनम् ॥ ३१ ॥

---

ॐ नमः शिवाय | रामेश्वर ज्योतिर्लिंग की जय

Shiva Stuti by Brahma & Vishnu

From Shiva Mahapurana — Vidyeshvara Samhita

---

ब्रह्माच्युतावूचतुः
नमो निष्कलरूपाय नमो निष्कलतेजसे।
नमः सकलनाथाय नमस्ते सकलात्मने॥

English Meaning:
Brahmā and Viṣṇu said: Salutations to the formless One, the pure undivided radiance. Salutations to the Lord of all, the Self within all beings.

Nepali Meaning:
ब्रह्मा र विष्णुले भने— निष्कल रूप भएका, निष्कल तेज भएका प्रभुलाई नमस्कार। सबैका स्वामी, सबै प्राणिहरूका अन्तरात्मालाई नमस्कार।

नमः प्रणववाच्याय नमः प्रणवलिङ्गिने।
नमः सष्ट्यादिकर्त्रे च नमः पञ्चमुखाय ते॥

English Meaning:
Salutations to the One indicated by Om, whose symbol is the Pranava. Salutations to the creator of creation and dissolution, the Five‑faced Lord.

Nepali Meaning:
ओंकारले सूचित गर्ने, ओंकारलिङ्ग भएका प्रभुलाई नमस्कार। सृष्टि‑स्थिति‑संहारका कर्ता, पाँचमुखी शिवलाई नमस्कार।

पञ्चब्रह्मस्वरूपाय पञ्चकृत्याय ते नमः।
आत्मने ब्रह्मणे तुभ्यमनन्तगुणशक्तये॥

English Meaning:
Salutations to the One who is the Five Brahmas and performs the Five Cosmic Acts. To You who are the Self, the Supreme Brahman, the possessor of infinite powers.

Nepali Meaning:
पाँच ब्रह्मरूप भएका, पाँच कृत्यका अधिष्ठाता प्रभुलाई नमस्कार। आत्मस्वरूप, ब्रह्मस्वरूप, अनन्त शक्तिका धनीलाई नमस्कार।

सकलाकलरूपाय शम्भवे गुरवे नमः।
इति स्तुत्वा गुरुं पद्यैर्ब्रह्मा विष्णुश्च नेमतुः॥

English Meaning:
Salutations to Śambhu, who is both manifest and unmanifest, the Supreme Guru. Thus praising Him with verses, Brahmā and Viṣṇu bowed down.

Nepali Meaning:
सकल‑अकल रूप भएका शम्भु, जगद्गुरुलाई नमस्कार। यसरी स्तुति गरी ब्रह्मा र विष्णुले गुरुलाई प्रणाम गरे।

इति श्रीशिवमहापुराणे प्रथमायां विद्येश्वरसंहितायां
ओंकारोपदेशवर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

श्री राम चालीसा

Shri Ram Chalisa

॥ दोहा ॥

आदौ राम तपोवनादि गमनं हत्वाह् मृगा काञ्चनं

वैदेही हरणं जटायु मरणं सुग्रीव संभाषणं

बाली निर्दलं समुद्र तरणं लङ्कापुरी दाहनम्

पश्चद्रावनं कुम्भकर्णं हननं एतद्धि रामायणं

॥ चौपाई ॥

श्री रघुबीर भक्त हितकारी । सुनि लीजै प्रभु अरज हमारी ॥

निशि दिन ध्यान धरै जो कोई । ता सम भक्त और नहिं होई ॥

ध्यान धरे शिवजी मन माहीं । ब्रह्मा इन्द्र पार नहिं पाहीं ॥

जय जय जय रघुनाथ कृपाला । सदा करो सन्तन प्रतिपाला ॥

दूत तुम्हार वीर हनुमाना । जासु प्रभाव तिहूँ पुर जाना ॥

तुव भुजदण्ड प्रचण्ड कृपाला । रावण मारि सुरन प्रतिपाला ॥

तुम अनाथ के नाथ गोसाईं । दीनन के हो सदा सहाई ॥

ब्रह्मादिक तव पार न पावैं । सदा ईश तुम्हरो यश गावैं ॥

चारिउ वेद भरत हैं साखी । तुम भक्तन की लज्जा राखी ॥

गुण गावत शारद मन माहीं । सुरपति ताको पार न पाहीं ॥

नाम तुम्हार लेत जो कोई । ता सम धन्य और नहिं होई ॥

राम नाम है अपरम्पारा । चारिहु वेदन जाहि पुकारा ॥

गणपति नाम तुम्हारो लीन्हों । तिनको प्रथम पूज्य तुम कीन्हों ॥

शेष रटत नित नाम तुम्हारा । महि को भार शीश पर धारा ॥

फूल समान रहत सो भारा । पावत कोउ न तुम्हरो पारा ॥

भरत नाम तुम्हरो उर धारो । तासों कबहुँ न रण में हारो ॥

नाम शत्रुहन हृदय प्रकाशा । सुमिरत होत शत्रु कर नाशा ॥

लषन तुम्हारे आज्ञाकारी । सदा करत सन्तन रखवारी ॥

ताते रण जीते नहिं कोई । युद्ध जुरे यमहूँ किन होई ॥

महा लक्ष्मी धर अवतारा । सब विधि करत पाप को छारा ॥

सीता राम पुनीता गायो । भुवनेश्वरी प्रभाव दिखायो ॥

घट सों प्रकट भई सो आई । जाको देखत चन्द्र लजाई ॥

सो तुमरे नित पांव पलोटत । नवो निद्धि चरणन में लोटत ॥

सिद्धि अठारह मंगल कारी । सो तुम पर जावै बलिहारी ॥

औरहु जो अनेक प्रभुताई । सो सीतापति तुमहिं बनाई ॥

इच्छा ते कोटिन संसारा । रचत न लागत पल की बारा ॥

जो तुम्हरे चरनन चित लावै । ताको मुक्ति अवसि हो जावै ॥

सुनहु राम तुम तात हमारे । तुम्हिं भरत कुल-पूज्य प्रचारे ॥

तुम्हिं देव कुल देव हमारे । तुम गुरु देव प्राण के प्यारे ॥

जो कुछ हो सो तुमहीं राजा । जय जय जय प्रभु राखो लाजा ॥

रामा आत्मा पोषण हारे । जय जय जय दशरथ के प्यारे ॥

जय जय जय प्रभु ज्योति स्वरूपा । निगुण ब्रह्म अखण्ड अनूपा ॥

सत्य सत्य जय सत्य-ब्रत स्वामी । सत्य सनातन अन्तर्यामी ॥

सत्य भजन तुम्हरो जो गावै । सो निश्चय चारों फल पावै ॥

सत्य शपथ गौरीपति कीन्हीं । तुमने भक्तहिं सब सिद्धि दीन्हीं ॥

ज्ञान हृदय दो ज्ञान स्वरूपा । नमो नमो जय जापति भूपा ॥

धन्य धन्य तुम धन्य प्रतापा । नाम तुम्हार हरत संतापा ॥

सत्य शुद्ध देवन मुख गाया । बजी दुन्दुभी शंख बजाया ॥

सत्य सत्य तुम सत्य सनातन । तुम्हीं हो हमरे तन मन धन ॥

याको पाठ करे जो कोई । ज्ञान प्रकट ताके उर होई ॥

आवागमन मिटै तिहि केरा । सत्य वचन माने शिव मेरा ॥

और आस मन में जो ल्यावै । तुलसी दल अरु फूल चढ़ावै ॥

साग पत्र सो भोग लगावै । सो नर सकल सिद्धता पावै ॥

अन्त समय रघुबर पुर जाई । जहाँ जन्म हरि भक्त कहाई ॥

श्री हरि दास कहै अरु गावै । सो वैकुण्ठ धाम को पावै ॥

॥ दोहा ॥

सात दिवस जो नेम कर पाठ करे चित लाय ।

हरिदास हरिकृपा से अवसि भक्ति को पाय ॥

राम चालीसा जो पढ़े रामचरण चित लाय ।

जो इच्छा मन में करै सकल सिद्ध हो जाय ॥

श्री भवानीभुजङ्गप्रयातस्तोत्रम्

(Attributed to श्रीमच्छङ्कराचार्य)

श्री गणेशाय नमः ।

Key: Sanskrit · English · Nepali

॥ १ ॥

षडाधारपङ्केरुहान्तर्विराजत्सुषुम्नान्तरालेऽतितेजोल्लसन्तीम् ।
सुधामण्डलं द्रावयन्तीं पिबन्तीं सुधामूर्तिमीडेऽहमानन्दरूपाम् ॥

I praise the bliss‑form Goddess who shines brilliantly within the central channel (suṣumnā),
residing inside the lotus of the six chakras, melting and drinking the nectar of immortality.

छ चक्रका कमलभित्र सुशुम्ना नाडीमा तेजोमय भएर विराजमान,
अमृतमण्डललाई पगाल्दै पान गर्ने आनन्दरूप भगवतीलाई म वन्दना गर्छु।

॥ २ ॥

ज्वलत्कोटिबालार्कभासारुणाङ्गीं सुलावण्यशृङ्गारशोभाभिरामाम् ।
महापद्मकिञ्जल्कमध्ये विराजत् त्रिकोणोल्लसन्तीं भजे श्रीभवानीम् ॥

I worship Bhavānī, whose body glows like millions of rising suns,
beautiful with grace and charm, shining in the triangle at the center of the great lotus.

लाखौँ उदाउँदो सूर्यजस्तै अरुण तेजले चम्किने,
लावण्य र शोभाले रमणीय, महापद्मको त्रिकोणमा विराजमान श्री भवानीलाई म भजन्छु।

॥ ३ ॥

क्वणत्किङ्किणीनूपुरोद्भासिरत्नप्रभालीढलाक्षार्द्रपादारविन्दम् ।
अजेशाच्युताद्यैः सुरैः सेव्यमानं महादेवि मन्मूर्ध्नि ते भावयामि ॥

O Great Goddess, whose lotus‑feet are moist with red lac and adorned with anklets and jewels,
served by Brahmā, Viṣṇu, and other gods — I meditate upon You on the crown of my head.

रत्नजडित नूपुर र किङ्किणीले झन्झनिएको, लाक्षारक्तले रञ्जित पादकमल,
ब्रह्मा, विष्णु आदि देवताले सेवित — हे महादेवी, म तपाईंलाई आफ्नो शिरमाथि ध्यान गर्छु।

॥ ४ ॥

सुषोणाम्बराबद्धनीवीविराजन्महारत्नकाञ्चीकलापं नितम्बम् ।
स्फुरद्दक्षिणावर्तनाभिं च तिस्रो वली रम्यते रोमराजिं भजेऽहम् ॥

I adore Your waist, adorned with a red garment, a shining jeweled girdle,
and three beautiful folds above the navel, glowing with fine lines of beauty.

रक्ताम्बरले ढाकिएको, रत्नजडित कञ्चीले सुशोभित नितम्ब,
नाभीमाथि तीन रमणीय वलिहरू र रोमावलीले सुशोभित — म त्यस रूपलाई भजन्छु।

॥ ५ ॥

लसद्वृत्तमुत्तुङ्गमाणिक्यकुम्भोपमश्री स्तनद्वन्द्वमम्बाम्बुजाक्षि ।
भजे पूर्णदुग्धाभिरामं तवेदं महाहारदीप्तं सदा प्रस्नुतास्यम् ॥

O lotus‑eyed Mother, I worship Your radiant, full, jewel‑like breasts,
and Your face ever glowing with the sweetness of flowing nectar.

हे कमलनयनी माता, म तपाईंका माणिक्यकुम्भजस्ता उज्याला स्तनद्वय,
र सधैँ अमृतरसले झल्किने मुखकमललाई भजन्छु।

॥ ६ ॥

शिरीषप्रसूनोल्लसद्बाहुदण्डैर्ज्वलद्बाणकोदण्डपाशाङ्कुशैश्च ।
चलत्कङ्कणोदारकेयूरभूषोज्ज्वलद्भिर्स्फुरन्तीं भजे श्रीभवानीम् ॥

I worship Bhavānī whose arms shine like delicate śirīṣa flowers,
holding bow, arrows, noose, and goad, adorned with bracelets and armlets.

शिरीष फूलजस्ता कोमल बाहुदण्ड,
धनुष, बाण, पाश र अङ्कुश धारण गरेकी,
कङ्कण र केयूरले झल्किने श्री भवानीलाई म भजन्छु।

॥ ७ ॥

शरत्पूर्णचन्द्रप्रभापूर्णबिम्बाधरस्मेरवक्त्रारविन्दश्रियं ते ।
सुरत्नावलीहारताटङ्कशोभां भजे सुप्रसन्नामहं श्रीभवानीम् ॥

I worship the ever‑gracious Bhavānī, whose smiling lotus‑face shines like the full autumn moon,
adorned with jewel necklaces and radiant earrings.

शरद् पूर्णिमाको चन्द्रजस्तै उज्यालो, मुस्कानले खिलेको मुखकमल,
रत्नहार र चम्किला टाटङ्कले सुशोभित — सुप्रसन्न भवानीलाई म भजन्छु।

॥ ८ ॥

सुनासापुटं पद्मपत्रायताक्षं यजन्तः श्रियं दानदक्षं कटाक्षम् ।
ललाटोल्लसद्गन्धकस्तूरिभूषं स्फुरच्छ्रीमुखाम्भोजमीडेऽहमम्ब ॥

O Mother, I praise Your beautiful nose, lotus‑petal‑like long eyes,
grace‑bestowing glance, and forehead adorned with sandal and musk.

हे अम्बा, म तपाईंको सुन्दर नासिका, पद्मदलजस्ता दीर्घ नेत्र,
वरदान दिने कटाक्ष, र चन्दन–कस्तूरीले सुशोभित ललाटको स्तुति गर्छु।

॥ ९ ॥

चलत्कुण्डलां ते भ्रमद्भृङ्गवृन्दां घनस्निग्धधम्मिल्लभूषोज्ज्वलन्तीम् ।
स्फुरन्मौलिमाणिक्यमध्येन्दुरेखाविलासोल्लसद्दिव्यमूर्धानमीडे ॥

I praise Your divine head, shining with swinging earrings,
dark glossy hair adorned with flowers, and a crescent moon among the jewels.

चलायमान कुण्डलले झन्झनिएको,
घना, स्निग्ध केशराशिमा फूलहरू,
रत्नमुकुटभित्र चम्किने चन्द्ररेखासहितको दिव्य शिर — म स्तुति गर्छु।

॥ १० ॥

स्फुरत्वम्ब बिम्बस्य मे हृत्सरोजे सदा वाङ्मयं सर्वतेजोमयं च ।
इति श्रीभवानिस्वरूपं तदेवं प्रपञ्चात्परं चातिसूक्ष्मं प्रसन्नम् ॥

May Your radiant form shine forever in my heart‑lotus,
as the source of all speech and all brilliance — the subtle, supreme Bhavānī.

मेरो हृदयकमलमा सधैँ वाणी र तेजको मूलरूप भएर
तपाईंको सूक्ष्म, परम, प्रसन्न स्वरूप झल्किरहोस्।

॥ ११ ॥

गणेशाणिमाद्याखिलैः शक्तिवृन्दैः स्फुरच्छ्रीमहाचक्रराजोल्लसन्तीम् ।
परां राजराजेश्वरीं त्वा भवानीं शिवाङ्कोपरिस्थां शिवां भावयामि ॥

I meditate on You, Bhavānī — the Supreme Queen of Queens,
shining in the great chakra, surrounded by Gaṇeśa and other Śaktis, seated on Śiva’s lap.

गणेश आदि शक्तिहरूले परिवेष्ठित,
महाचक्रमा उज्यालो, शिवको अंकमा विराजमान
राजराजेश्वरी भवानीलाई म ध्यान गर्छु।

॥ १२ ॥

त्वमर्कस्त्वमिन्दुस्त्वमग्निस्त्वमापस्त्वमाकाशभूर्वायवस्त्वं चिदात्मा ।
त्वदन्यो न कश्चित्प्रकाशोऽस्ति सर्वं सदानन्दसंवित्स्वरूपं तवेदम् ॥

You are the Sun, the Moon, Fire, Water, Earth, Space, and Air —
the Conscious Self. Nothing shines apart from You; all is Your bliss‑consciousness.

तपाईं नै सूर्य, चन्द्र, अग्नि, जल, पृथ्वी, आकाश र वायु,
चैतन्यस्वरूप — तपाईंबाहेक अरू कुनै प्रकाश छैन;
सबै तपाईंको आनन्द–चेतनाको रूप हो।

॥ १३ ॥

गुरुस्त्वं शिवस्त्वं च शक्तिस्त्वमेव त्वमेवासि माता पिताऽसि त्वमेव ।
त्वमेवासि विद्या त्वमेवासि बुद्धिर्गतिर्मे मतिर्देवि सर्वं त्वमेव ॥

You are my Guru, You are Śiva, You are Śakti.
You alone are my Mother and Father.
You are knowledge, wisdom, my path, and my understanding — You are everything.

तपाईं नै गुरु, तपाईं नै शिव, तपाईं नै शक्ति।
तपाईं नै आमा, तपाईं नै पिता।
विद्या, बुद्धि, मार्ग, मति — सबै तपाईं नै हुनुहुन्छ, हे देवी।

॥ १४ ॥

श्रुतीनामगम्यं सुवेदागमाद्यैर्महिम्नो न जानाति पारं तवेदम् ।
स्तुतिं कर्तुमिच्छामि ते त्वं भवानि क्षमस्वेदमम्ब प्रमुग्धः किलाहम् ॥

Your greatness cannot be reached even by the Vedas and Āgamas.
Still, O Bhavānī, I wish to praise You — forgive me, O Mother, for my simplicity.

वेद–आगमहरूले पनि नपुग्ने तपाईंको महिमा,
तैपनि म तपाईंको स्तुति गर्न चाहन्छु —
हे अम्बा, मेरो सरलताका लागि क्षमा गर्नुहोस्।

॥ १५ ॥

शरण्ये वरेण्ये सुकारुण्यपूर्णे हिरण्योदराद्यैरगम्येऽतिपुण्ये ।
भवारण्यभीतं च मां पाहि भद्रे नमस्ते नमस्ते नमस्ते भवानि ॥

O Refuge‑giver, Most Excellent, Full of Compassion,
beyond the reach of beings like Hiraṇyākṣa — protect me, frightened in the forest of worldly life.
Salutations again and again to You, O Bhavānī.

हे शरणदायिनी, श्रेष्ठ, करुणामयी,
हिरण्याक्ष आदि असुरले नपुग्ने अतिपुण्य स्वरूप —
संसाररूपी वनमा त्रस्त भएको मलाई रक्षा गर।
भवानी, तपाईंलाई बारम्बार नमस्कार।

॥ १६ ॥

इमामन्वहं श्रीभवानीभुजङ्गस्तुतिर्यः पठेच्छ्रोतुमिच्छेत तस्मै ।
स्वकीयं पदं शाश्वतं चैव सारं श्रियं चाष्टसिद्धिं भवानी ददाति ॥

Whoever recites or listens to this Bhavānī‑Bhujaṅga Stuti daily,
Bhavānī grants them Her eternal abode, true essence, prosperity, and the eight siddhis.

जो मानिसले यो भवानी–भुजङ्ग स्तुति दैनिक पढ्छ वा सुन्छ,
भवानीले उसलाई आफ्नो शाश्वत धाम, सत्य सार, श्री–समृद्धि
र अष्टसिद्धि प्रदान गर्नुहुन्छ।

इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचितं भवानीभुजङ्गप्रयातस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

श्री मंगलचण्डिका स्तोत्रम्
Shri Mangalachandika Stotram – With English Translation

(From Brahma‑Vaivarta Purana, Prakriti‑Khanda)

---

॥ मन्त्रः ॥

ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं सर्वपूज्ये देवी मङ्गलचण्डिके ।
ऐं क्रूं फट् स्वाहेत्येवं चाप्येकविंशाक्षरो मनुः ॥
This is the 21‑syllable sacred mantra of Devi Mangalachandika, invoking auspiciousness, protection, and fulfillment of desires.

पूज्यः कल्पतरुश्चैव भक्तानां सर्वकामदः ।
दशलक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥
This mantra is like a wish‑fulfilling tree; by chanting it one million times, perfection of the mantra is attained.

मन्त्रसिद्धिर्भवेद् यस्य स विष्णुः सर्वकामदः ।
ध्यानं च श्रूयतां ब्रह्मन् वेदोक्तं सर्वसम्मतम् ॥
One who attains mantra‑siddhi becomes capable of fulfilling all desires. Now listen to the meditation on the Devi.

---

॥ ध्यानम् ॥

देवीं षोडशवर्षीयां शश्वत्सुस्थिरयौवनाम् ।
सर्वरूपगुणाढ्यां च कोमलाङ्गीं मनोहराम् ॥
Meditate on the Devi as a sixteen‑year‑old, eternally youthful, full of all divine qualities, with a gentle and enchanting form.

श्वेतचम्पकवर्णाभां चन्द्रकोटिसमप्रभाम् ।
वन्हिशुद्धांशुकाधानां रत्नभूषणभूषिताम् ॥
Her complexion is like white champaka flowers, radiant like millions of moons, adorned with pure garments and jewels.

बिभ्रतीं कबरीभारं मल्लिकामाल्यभूषितम् ।
बिम्बोष्टिं सुदतीं शुद्धां शरत्पद्मनिभाननाम् ॥
Her hair is decorated with jasmine garlands; her lips are red like bimba fruit; her face shines like an autumn lotus.

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां सुनीलोल्पललोचनाम् ।
जगद्धात्रीं च दात्रीं च सर्वेभ्यः सर्वसंपदाम् ॥
Her gentle smile radiates compassion; her eyes resemble blue lotuses. She is the sustainer of the universe and giver of all prosperity.

संसारसागरे घोरे पोतरूपां वरां भजे ।
I worship the Devi who is the boat that carries beings across the ocean of worldly existence.

---

॥ शंकर उवाच ॥

रक्ष रक्ष जगन्मातर्देवि मङ्गलचण्डिके ।
हारिके विपदां राशेर्हर्षमङ्गलकारिके ॥
O Mother of the universe, protect us! O Mangalachandika, remover of calamities, You bring joy and auspiciousness.

हर्षमङ्गलदक्षे च हर्षमङ्गलचण्डिके ।
शुभे मङ्गलदक्षे च शुभमङ्गलचण्डिके ॥
Expert in granting joy and auspiciousness, O Chandika, embodiment of all that is blessed.

मङ्गले मङ्गलार्हे च सर्वमङ्गलमङ्गले ।
सतां मङ्गलदे देवि सर्वेषां मङ्गलालये ॥
O Mangalā, worthy of worship, source of all auspiciousness, refuge of auspiciousness for all beings.

पूज्या मङ्गलवारे च मङ्गलाभीष्टदैवते ।
पूज्ये मङ्गलभूपस्य मनुवंशस्य संततम् ॥
You are worshipped especially on Tuesdays and by kings of the Manu lineage.

मङ्गलाधिष्ठातृदेवि मङ्गलानां च मङ्गले ।
संसारमङ्गलाधारे मोक्षमङ्गलदायिनि ॥
O Devi, presiding deity of auspiciousness, foundation of worldly blessings, giver of liberation.

सारे च मङ्गलाधारे पारे च सर्वकर्मणाम् ।
प्रतिमङ्गलवारे च पूज्ये च मङ्गलप्रदे ॥
You are the essence of auspiciousness, beyond all actions, worshipped every Tuesday.

स्तोत्रेणानेन शम्भुश्च स्तुत्वा मङ्गलचण्डिकाम् ।
प्रतिमङ्गलवारे च पूजां कृत्वा गतः शिवः ॥
By this hymn, Shiva praised Mangalachandika and worshipped her every Tuesday.

देव्याश्च मङ्गलस्तोत्रं यः शृणोति समाहितः ।
तन्मङ्गलं भवेच्छश्वन्न भवेत् तदमङ्गलम् ॥
One who listens to this hymn with devotion attains lasting auspiciousness and is freed from misfortune.

---

॥ इति श्री ब्रह्मवैवर्ते मङ्गलचण्डिका स्तोत्रं संपूर्णम् ॥

---

Labels:

Mangalachandika Stotram, मंगलचण्डिका स्तोत्र, Devi Stotram, Sanskrit Stotra, Chandi, Durga, Shakti, Tuesday Worship, Mangala Graha, Brahma Vaivarta Purana, Prakriti Khanda, Hindu Devotional, Sanatana Dharma, मंगल स्तोत्र

कुलदेवी स्तोत्रम्
Sanskrit with English Translation

---

ॐ नमस्ते श्री शिवाय कुलाराध्या कुलेश्वरी।
कुलसंरक्षणी माता कौलिक ज्ञान प्रकाशिनी।।

Salutations to You, O Kuladevi, worshipped by Shiva and revered by our lineage. O Mother who protects the family and illuminates the sacred Kaula‑wisdom.

वन्दे श्री कुलपूज्या त्वां कुलाम्बा कुलरक्षिणी।
वेदमाता जगन्माता लोकमाता हितैषिणी।।

I bow to You, O Kulamba, honoured by our lineage and protector of the clan. Mother of the Vedas, Mother of the world, the benevolent Mother of all beings.

आदि शक्ति समुद्भूता त्वया हि कुलस्वामिनी।
विश्ववंद्यां महाघोरां त्राहिमाम् शरणागतः।।

O Primordial Shakti, from whom the Kul‑Sovereign power arises. You who are worshipped by the world, fierce and mighty—protect me who has taken refuge in You.

त्रैलोक्यहृदयं शोभे देवी त्वं परमेश्वरी।
भक्तानुग्रहकारिणी कुलदेवि नमोऽस्तु ते।।

O Goddess, radiant Heart of the three worlds, Supreme Lady of all. Bestower of grace upon devotees—O Kuladevi, my salutations to You.

महादेवप्रियंकरी बालानां हितकारिणी।
कुलवृद्धिकरी माता त्राहिमाम् शरणागतम्।।

Beloved of Mahadeva, benefactor of children, Mother who brings prosperity and growth to the lineage—protect me who seeks Your refuge.

चिदग्निमण्डलसंभूता राज्यवैभवकारिणी।
प्रकटीता सुरेशानी वन्दे त्वां कुलगौरवाम्।।

Born from the circle of Conscious Fire, giver of royal splendour, Manifest Queen of the Devas—I bow to You, the pride of our lineage.

त्वदीये कुले जातः त्वामेव शरणं गतः।
त्वद्वत्सलोऽहं आद्ये त्वं रक्ष रक्षाधुना।।

Born in Your lineage, I seek refuge only in You. O Primordial Mother, I am Your child—protect me now and always.

पुत्रं देहि धनं देहि साम्राज्यं प्रदेहि मे।
सर्वदास्माकं कुले भूयात् मंगलानुशासनम्।।

Grant me children, grant me wealth, grant me sovereignty. May auspiciousness and righteous order always prevail in our lineage.

कुलाष्टकमिदं पुण्यं नित्यं यः सुकृति पठेत्।
तस्य वृद्धि कुले जाता प्रसन्ना कुलेश्वरी।।

Whoever recites this sacred Kulashtakam daily with devotion, For them, growth and prosperity arise in the family, blessed by the pleased Kuladevi.

कुलदेवी स्तोत्रमिदं सुपुण्यं ललितं तथा।
अर्पयामि भवद्भक्त्या त्राहि मां शिवगेहिनि।।

This Kuladevi Stotram, sacred and graceful, I offer to You with devotion—O Consort of Shiva, protect me.

---

॥ इति कुलदेवी स्तोत्रम् ॥

Devi Stuti — Shiva Mahapurana (Umasamhita, Chapter 47)

Source: शिवमहापुराण — उमासंहिता — अध्याय 47
Text: Sanskrit with English Translation

---

॥ श्रीगणेशाय नमः ॥
॥ श्रीसाम्बसदाशिवाय नमः ॥

---

Sanskrit Text with English Translation

Verse 1

जय दुर्गे महेशानि जयात्मीयजनप्रिये ।
त्रैलोक्यत्राणकारिण्यै शिवायै ते नमोनमः ॥

English:
Victory to You, O Durga, consort of Mahesha, beloved of Your devotees.
Repeated salutations to You, the auspicious One who protects the three worlds.

Verse 2

नमो मुक्तिप्रदायिन्यै पराम्बायै नमोनमः ।
नमः समस्तसंसारोत्पत्तिस्थित्यन्तकारिके ॥

English:
Salutations to the Mother who grants liberation; salutations to the Supreme Mother.
Salutations to Her who causes the creation, preservation, and dissolution of the entire universe.

Verse 3

कालिकारूपसंपन्नो नमस्काराकृते नमः ।
छिन्नमस्तास्वरूपायै श्रीविद्यायै नमोस्तु ते ॥

English:
Salutations to You who manifest as Kali and who accept all forms of worship.
Salutations to You who appear as Chinnamasta and who are Sri Vidya Herself.

Verse 4

भुवनेशि नमस्तुभ्यं नमस्ते भैरवाकृते ।
नमोस्तु बगलामुख्यै धूमावत्यै नमोनमः ॥

English:
O Queen of the worlds, I bow to You; salutations to You in the Bhairavi-like form.
Salutations to Bagalamukhi; salutations to Dhumavati.

Verse 5

नमस्त्रिपुरसुन्दर्य्यै मातङ्गयै ते नमोनमः ।
अजितायै नमस्तुभ्यं विजयायै नमोनमः ॥

English:
Salutations to Tripurasundari; salutations to You as Matangi.
Salutations to the Unconquered One; salutations to the Victorious One.

Verse 6

जयायै मंगलायै ते विलासिन्यै नमोनमः ।
दोग्ध्रीरूपे नमस्तुभ्यं नमो घोराकृतेऽस्तु ते ॥

English:
Salutations to You as Victory and Auspiciousness, and to You as the graceful, playful One.
Salutations to You in the nourishing, motherly form; salutations to Your fierce and terrifying form.

Verse 7

मनोऽपराजिताकारे नित्याकारे नमोनमः ।
शरणागतपालिन्यै रुद्राण्यै ते नमोनमः ॥

English:
Salutations to You whose nature is an unconquerable mind and whose form is eternal.
Salutations to the Protectress of those who seek refuge, to Rudrani, the consort of Rudra.

Verse 8

नमो वेदान्तवेद्यायै नमस्ते परमात्मने ।
अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिकायै नमोनमः ॥

English:
Salutations to Her who is known through Vedanta; salutations to the Supreme Self.
Salutations to the Ruler of countless crores of universes.

---

Significance

This stotra from the Shiva Mahapurana (Umasamhita, Chapter 47) reveals the Divine Mother as the protector of the three worlds, the giver of liberation, the source of creation and dissolution, and the embodiment of the Mahavidyas. She is also praised as the Supreme Self known through Vedanta.

It is ideal for daily recitation, Navaratri worship, temple chanting, and devotional music compositions.

---

May the Divine Mother bless all devotees with strength, wisdom, and liberation.

शिवज्ञान-विज्ञान स्तोत्रम्

(Shiva-Jñāna-Vijñāna Stotram)

---

About this Stotra:
This hymn is a modern Sanskrit composition that expands upon timeless ideas found across Sanātana Dharma and the broader Hindu scriptural tradition. Its verses are inspired by the philosophical teachings of the Upanishads, Śaiva Āgamas, and classical Śaiva Vedānta. While the stotra itself is not taken from any single scripture, many lines reflect concepts that appear in:

• Śvetāśvatara Upaniṣad — especially teachings on Shiva as the Supreme Reality (e.g., 2.15, 4.14, 6.11)
• Kaivalya Upaniṣad — “Shiva as the inner Self” and “Shivoham” realization
• Mandukya & Māṇḍūkya Kārikā — non‑dual awareness and inner illumination
• Śaiva Siddhānta texts — the role of divine grace (anugraha)
• Kashmir Shaivism — recognition (pratyabhijñā) and inner awakening

The stotra therefore stands as a devotional and philosophical synthesis — faithful to the spirit of Hindu scriptures while expressing the ideas in a unified poetic form.

---

ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञेयं परमं शिवम् यज्ज्ञात्वा सर्वबन्धेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

English: The Supreme Shiva is known through knowledge and direct realization. Knowing Him frees one from all bondage. (Inspired by Śvetāśvatara Upaniṣad 6.11)

एको देवः परं तत्त्वं शिवो नित्यं निरञ्जनः यः सर्वेषु हृदि ज्योतिः स प्रकाशोऽवभासते

English: The One God, the pure eternal Truth, shines as the inner light in every heart. (Parallels: Kaivalya Upaniṣad 3–5)

शास्त्रज्ञानं परं सूक्ष्मं येन तत्त्वं प्रबुध्यते तत् ज्ञानं शिवरूपं हि येन जीवो विमुच्यते

English: Subtle scriptural wisdom awakens the Truth. True knowledge is Shiva Himself, by which the soul is liberated. (Upanishadic theme: “Brahmavid brahmaiva bhavati”)

अनुभूत्यैव लभ्यः स हृदि स्फुरति यो देवः स विज्ञानस्य लक्ष्यकः न केवल्या श्रुतेर्यथा

English: The Divine is realized through direct experience, not hearing alone. He reveals Himself in the awakened heart. (Mandukya Upaniṣad & Advaita teachings)

यः सर्वत्र स्थितो देवः यः सर्वेषु प्रकाशते यः सर्वस्य हृदि शान्तः स शिवो नित्यनिर्मलः

English: The God who pervades all and shines in all, who rests as peace in every heart — that ever‑pure One is Shiva. (Inspired by “sarvaṃ khalvidaṃ brahma”)

अनुग्रहेण देवस्य भिद्यन्ते पाशबन्धनम् शिवदृष्टिप्रसादेन जीवो याति परं पदम्

English: By divine grace, the knots of bondage break. Through Shiva’s compassionate glance, the soul reaches the supreme state. (Śaiva Siddhānta: “pāśa‑bheda through anugraha”)

निर्गुणोऽपि सगुणोऽपि शिवो देवो महेश्वरः अद्वितीयं परं तत्त्वं येन विश्वं प्रतिष्ठितम्

English: Shiva is both beyond attributes and manifest with attributes — the non‑dual Reality upon which the universe stands. (Upanishadic Nirguṇa–Saguṇa synthesis)

यः पश्यति शिवं सर्वे सर्वं पश्यति शङ्करम् तस्य बन्धा विनश्यन्ति तस्य मुक्तिर्न संशयः

English: One who sees Shiva in all beings sees all as Śaṅkara. His bondage ends; his liberation is certain. (Bhagavad Gītā 6.29 parallel: “sarvabhūtastham ātmānam”)

ध्यानयोगेन मनसा यः शिवं भावयेत् सदा तस्य अन्तःकरणे शुद्धिः तस्य चित्तं प्रशाम्यति

English: Through meditation on Shiva, the inner being becomes pure and the mind attains deep peace. (Yoga Upanishads & Dhyāna teachings)

यदा शिवः प्रबुद्धोऽन्तः यदा शान्तिर्विराजते तदा जीवो भवेत् मुक्तः तदा दुःखं विनश्यति

English: When Shiva awakens within and peace shines forth, the soul becomes free and all sorrow disappears. (Kaivalya Upaniṣad: “śānta ātmā”)

शिवोऽहमिति भावेन यः पश्यत्यात्मनः स्थितिम् स याति परमैक्यं हि शिवेन सह नित्यशः

English: One who realizes “I am Shiva” and sees the Self clearly attains eternal oneness with Shiva. (Kaivalya Upaniṣad 10–12: “śivoham”)

इदं स्तोत्रं शिवज्ञान विज्ञानार्थं पठेन्नरः स सर्वान् बन्धनान् हित्वा याति शिवस्य सन्निधिम्

English: Whoever recites this hymn of Shiva‑knowledge and realization reaches the nearness of Shiva, freed from all bondage. (General Upanishadic theme: “amṛtatvaṃ ca vindate”)

---

शिवं शिवं शङ्करं शिवं शिवं सदाशिवम् शिवं शिवं चिदानन्दं शिवं वन्दे महेश्वरम्

जगज्जननी परमार्थ स्तोत्रम्

A Hymn to the Universal Mother, the Supreme Reality

---

Introduction

Within the vast and timeless spiritual vision of Sanātana Dharma, the Divine Mother is revered as the source, sustainer, and ultimate truth behind all existence. In the Hindu tradition, She is not merely a deity but the very power of creation, the light of consciousness, and the compassion that guides every soul toward liberation.

This hymn, जगज्जननी परमार्थ स्तोत्रम्, celebrates the Mother as both the intimate refuge of the devotee and the infinite cosmic principle. It blends heartfelt devotion (bhakti) with profound non-dual wisdom (advaita), portraying the Goddess as:

• Jagad-Janani — Mother of all worlds
• Śakti — the dynamic power behind creation
• Avidyā-tamas-nāśinī — destroyer of ignorance and inner darkness
• Paramārtha-tattva — the eternal, unchanging Reality

Each verse moves gracefully between personal devotion and universal truth, reminding us that the Divine Mother is both the compassionate protector of the seeker and the absolute essence of the cosmos.

This stotram is not just a prayer — it is a philosophical meditation, a poetic offering, and a spiritual reflection rooted in the eternal wisdom of Sanātana Dharma.

---

Sanskrit Text and English Translation

1.

Sanskrit:
जननी लोकानां जगदेकमातृरूपा
देवानां धात्री त्वं भूतानां नित्यमेव ।
विश्वस्य माता त्वमेव शक्तिरूपा
नमामि नित्यं जगदान्धकारहन्त्री ॥

English Translation:
O Mother of all beings, the One Universal Mother,
You are the nourisher of the gods and the eternal sustainer of all creatures.
You alone are the Mother of the cosmos, the embodiment of divine power.
I bow to You always, O Destroyer of the world’s darkness.

2.

Sanskrit:
त्वं भक्तिनम्रता सर्वभूतहृदि स्थिता
तपोमयी देवि ज्ञानरूपा जगद्धात्रि ।
कालरात्रिस्त्वं च शुभदा नित्यशक्तिः
नमामि देविं भवसागरात् परां त्वाम् ॥

English Translation:
You are devotion, humility, and compassion residing in every heart.
O Goddess, You are austerity itself, the form of sacred knowledge, the bearer of the universe.
You are Kālī, the Night of Time, yet also the giver of auspiciousness, the eternal power.
I bow to You, O Goddess, who carries us beyond the ocean of worldly existence.

3.

Sanskrit:
दयामयी देवि जगदम्बिके त्वमेव
शरणागतानां भवबन्धनच्छेदिनी ।
अविद्याया अन्धं तिमिरं निहन्ति
त्वद्भक्तिरूपा परमा शिवप्रदा ॥

English Translation:
O compassionate Goddess, O Mother of the world, You alone are the refuge.
You cut the bonds of worldly suffering for those who surrender to You.
You dispel the blind darkness of ignorance,
And devotion to You becomes the supreme path that grants auspiciousness and liberation.

4.

Sanskrit:
सर्वं खल्विदं विश्वमेकमेवाहं
नान्यदस्ति सत्यं सनातनं तत्त्वमेव ।
त्वय्येव विश्वं परिपूर्णरूपे
नमामि नित्यां जगदम्बिकां शिवाम् ॥

English Translation:
All this universe is truly One, and that One is You alone.
There is no other truth—You are the eternal, unchanging Reality.
The universe exists in You, in Your complete and perfect form.
I bow to You, the eternal, auspicious Mother of the worlds.

5.

Sanskrit:
जननी सर्वलोकानां जननी सर्वदेवताम्
जननी सर्वभूतानां विश्वमाते नमोऽस्तु ते ।
त्वं सर्वजीवानां परमार्थमूर्तिः
त्वमेव नित्यं करुणाकरि त्राहि माम् ॥

English Translation:
Mother of all worlds, Mother of all gods,
Mother of all beings—O Universal Mother, my salutations to You.
You are the supreme essence of all living beings.
O ever-compassionate One, protect me.

6.

Sanskrit:
त्वं सर्वबीजं जगदुत्पत्तिहेतुः
त्वं सर्वशक्तिः परिपूर्णस्वरूपा ।
त्वं विश्वमाता हृदि नित्यवासा
नमामि देविं करुणाकरां शुभाम् ॥

English Translation:
You are the seed of all creation, the cause of the universe’s birth.
You are all power, complete and perfect in Yourself.
You are the eternal indwelling Mother in every heart.
I bow to You, O auspicious and compassionate Goddess.

---

Conclusion

The जगज्जननी परमार्थ स्तोत्रम् invites us to see the Divine Mother not as distant or symbolic, but as the living presence within every heart. She is the force that dissolves ignorance, the compassion that heals suffering, and the wisdom that reveals the unity of all existence.

Rooted in the eternal vision of Sanātana Dharma, this hymn reminds us that the universe is not separate from the Divine, and the Divine is not separate from us.

In bowing to the Mother, we bow to the source of consciousness, the light of truth, and the compassion that sustains all worlds.

May this hymn inspire devotion, clarity, and peace in all who read or recite it. May the blessings of the Universal Mother illuminate every path.